2024-cü il iyulun 19-da CrowdStrike təhlükəsizlik proqramının səhv yeniləməsi dünyada təxminən 8,5 milyon Windows kompüterinin (Microsoft-un hesablamasına görə) çökməsinə səbəb oldu. Aviareyslər ləğv edildi, xəstəxanalar, banklar və mağazalar fəaliyyətini dayandırdı. Bu kiber hücum deyildi — şirkətin öz yeniləməsindəki xəta idi. Mac və Linux kompüterləri təsirlənmədi.
Nə baş verdi?
CrowdStrike Falcon proqramı kompüterlərin dərin səviyyəsində işləyir və yeniləmələri avtomatik alır. Səhv fayl bütün cihazlara eyni anda yayıldı, Windows başlaya bilmədi və kompüter təkrar-təkrar yenidən başladı. Hər kompüterin əllə bərpası lazım idi — yəni problem həll olunsa da, fəsadlar günlərlə çəkdi.
Kiçik biznes üçün 6 nəticə
- Bir nöqtədən asılılıq riskdir. Hansı xidmətlər dayansa biznesiniz dayanır? Siyahı tutun: sayt, e-poçt, ödəniş, kassa, CRM.
- Avtomatik yeniləmələr faydalıdır, amma kritik sistemlərdə mərhələli keçid daha təhlükəsizdir. Mümkündürsə, əvvəlcə bir cihazda sınayın.
- Ehtiyat nüsxə yalnız bərpa oluna bilirsə, ehtiyat nüsxədir. Bərpanı ildə ən azı bir dəfə sınayın.
- Kağız üzərində «B planı» olsun. Sistem işləməsə, sifarişi necə qəbul edirsiniz? Müştəri ilə necə əlaqə saxlayırsınız?
- Əlaqə məlumatları sistemdən kənarda saxlanılsın. Təchizatçıların nömrələri yalnız dayanmış kompüterdə olmasın.
- Müştərilərə açıq danışın. Qısa, dürüst məlumat («problem var, həll olunur») sükutdan yaxşıdır.
Saytınız üçün
- Hostinq təchizatçınızın status səhifəsini və dəstək kanallarını bilin.
- Domenin DNS idarəsi sizdə olsun ki, lazım olsa serveri dəyişə biləsiniz.
- Saytın surətini serverdən kənarda saxlayın.
Tez-tez suallar
Antivirusu söndürmək lazımdırmı? Xeyr. Problem təhlükəsizlik proqramının özü deyil, yeniləmənin buraxılış prosesində idi. Qorunma vacibdir; vacib olan hər şeyin ehtiyat planının olmasıdır.
Mənim saytım təsirləndimi? Hadisə əsasən Windows kompüterləri və serverlərinə təsir etdi. Linux üzərində işləyən veb serverlərin çoxu bu problemdən kənarda qaldı.
Saytınız üçün ehtiyat nüsxə və bərpa planı qurmaq istəyirsinizsə: hostinq planları (SSL, Cloudflare qoruması və ehtiyat nüsxə daxildir).



