Sayt işləyir, müştərilər yazır, reklam gedir — və bir səhər sayt açılmır. Səbəb çox vaxt texniki nasazlıq deyil, sadəcə domenin müddətinin bitməsidir. Domen ildə bir dəfə ödənildiyi üçün tarix asanlıqla unudulur. Bu yazıda domenin vaxtı keçəndə nə baş verdiyini və bunun qarşısını necə almağı izah edirik.
Domen və hostinq eyni şey deyil
Ən çox yayılmış yanlışlıq budur: «hostinqi ödəmişəm, deməli sayt işləyəcək». Əslində bunlar iki ayrı xidmətdir:
- Domen — saytınızın ünvanıdır (sirket.az). Qeydiyyatçıda müəyyən müddətə, adətən bir illiyə qeydə alınır.
- Hostinq — saytın fayllarının və verilənlər bazasının saxlandığı serverdir.
Hostinqin ödənilməsi domeni avtomatik uzatmır. İkisinin də bitmə tarixi ayrıca izlənməlidir.
Müddət bitən gün nə baş verir?
- Sayt açılmır. Domen DNS-də işləməyi dayandırır, ziyarətçilər xəta səhifəsi və ya qeydiyyatçının reklam səhifəsini görür.
- E-poçt dayanır. [email protected] kimi ünvanlara gələn məktublar çatmır və göndərənə geri qayıdır. Müştəri sifarişləri, bank bildirişləri itə bilər.
- SSL sertifikatı yenilənmir. Domen işləməyəndə sertifikatın avtomatik yenilənməsi də alınmır.
- Axtarışda mövqe itir. Sayt bir neçə gün açılmasa, Google onu nəticələrdən aşağı salmağa başlayır.
Domeni geri qaytarmaq mümkündürmü?
Bir müddət — bəli. Müddət bitdikdən sonra domen dərhal azad olmur: qeydiyyatçıdan və domen zonasından asılı olaraq güzəşt müddəti olur və bu vaxt ərzində domeni adi qaydada yeniləmək mümkündür. Məsələn, .com kimi beynəlxalq domenlərdə bundan sonra əlavə bir «bərpa» mərhələsi də olur, lakin bərpa adi yeniləmədən xeyli baha başa gəlir.
Bu mərhələlər də keçəndə domen azad edilir və istənilən şəxs onu ala bilər. Tanınmış, uzun müddət işlənmiş domenləri xüsusi olaraq izləyib dərhal alan şirkətlər də var. Bu, ən çətin, bəzən isə ümumiyyətlə bərpa olunmayan itkidir.
Bunun qarşısını necə almaq olar?
- Bitmə tarixini bir yerdə saxlayın. Kabinetinizdəki Domenlər bölməsində domenin və SSL sertifikatının vəziyyətini görə bilərsiniz.
- Bir ay əvvəldən yeniləyin. Son günə saxlamayın — ödəniş, bank və ya qeydiyyatçı tərəfindəki gecikmələr üçün vaxt qalsın.
- Bir neçə il üçün qeydiyyat edin. Əsas domeniniz üçün 2–3 illik qeydiyyat həm rahatdır, həm də unutma riskini azaldır.
- Əlaqə məlumatlarını aktual saxlayın. Domen sizin adınıza qeydiyyatdadırsa, qeydiyyatçının xatırlatmaları köhnə və ya istifadə olunmayan e-poçta getməsin. Spam qovluğunu da yoxlayın.
- Balansı əvvəlcədən artırın. Hostinq kimi dövri xidmətlərimiz balansdan avtomatik yenilənir və müddət bitməzdən əvvəl xatırlatma göndəririk — balans kifayət edirsə, heç nə etməyinizə ehtiyac qalmır.
Domen artıq bitibsə
Vaxt itirməyin: nə qədər tez hərəkət etsəniz, domeni adi qiymətə qaytarmaq şansı bir o qədər yüksəkdir. Kabinetdən dəstəyə yazın — domenin hansı mərhələdə olduğunu yoxlayıb nə edilməli olduğunu deyək.
Ətraflı: Domen və SSL müddətinə nəzarət və Abunəlik necə yenilənir?
